DetailController

Đoàn đại biểu quốc hội

Những ý kiến thảo luận tại Hội trường về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế tiêu thụ đặc biệt của ĐB Nguyễn Thanh Hải, Đoàn ĐBQH tỉnh Hoa Bình

17/11/2014 00:00
Ngày 15/11, Quốc hội thảo luận tại Hội trường vào Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế tiêu thụ đặc biệt; Dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế, phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thanh Hải, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hòa Bình đóng góp vào Luật thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) như sau:
ĐB Nguyễn Thanh Hải phát biểu tại Hội trường

 Thuế tiêu thụ đặc biệt là loại thuế tiêu dùng được áp dụng phổ biển đối với tất cả các nước trên thế giới. Luật thuế tiêu thụ đặc biệt của ta được ban hành lần đầu tiên vào năm 1990 và ban đầu chỉ nhằm vào 6 mặt hàng, đó là thuốc lá, rượu, bia, pháo, bài lá và vàng mã. Kể từ khi ban hành đến nay, Luật thuế tiêu thụ đặc biệt đã qua nhiều lần bổ sung, sửa đổi cho phù hợp với các chính sách kinh tế xã hội của Đảng và nhà nước trong mỗi giai đoạn phát triển. Tuy nhiên, dù có sửa đổi bổ sung thế nào thì mục tiêu chính của các lần sửa đổi bổ sung thuế tiêu thụ đặc biệt của mọi quốc gia hay của Việt Nam thì đều phải đạt được mục đích đó là điều tiết và định hướng sản xuất cũng như định hướng tiêu dùng cho người sử dụng. Hạn chế sử dụng những hàng hóa, dịch vụ và việc sản xuất, tiêu dùng đó mà việc sản xuất tiêu dùng đó sẽ gây tình trạng ô nhiễm môi trường hoặc có hại cho người dân. Chưa bao giờ mục tiêu tăng thu ngân sách từ việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt được coi là mục tiêu của việc thay đổi các chính sách về thuế tiêu thụ đặc biệt, vì các lý do sau.

Thứ nhất là rất khó có thể đánh giá đúng và chính xác là tăng thuế tiêu thụ đặc biệt sẽ dẫn tới tăng hay giảm thu ngân sách từ việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt này. Chẳng hạn trong tờ trình cũng như trong báo cáo đánh giá tác động của Chính phủ cho thấy nếu tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá thì ước tính năm 2015 thu ngân sách sẽ tăng thêm là 571 tỷ, 2016 tăng thêm 2773 tỷ đồng. Theo báo cáo của Hiệp hội thuốc lá thu ngân sách sẽ giảm chứ không tăng. Cụ thể là năm 2016, nếu tăng thuế từ 65% lên đến 70% trong khi chưa giải quyết được bài toán buôn lậu thì sản lượng tiêu thụ thuốc lá trên thị trường chính thống sẽ giảm 10% đến 20% sản lượng, tương đương với thất thu từ 2000 đến 4000 tỷ đồng và cao hơn mức thu ngân sách nhờ tăng thuế tiêu thụ đặc biệt này. Theo đánh giá của một nghiên cứu khoa học về thuế tiêu thụ đặc biệt thì tại Úc cho thấy: Từ ngày 30/04/2010 Chính phủ Úc thực hiện cho tăng 25% thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá, với các mục đích tuyên bố ra đã giảm tiêu thụ khoảng 6%. Giảm tỷ lệ hút là từ 2 đến 3% và nâng cao tăng thu ngân sách là 5 tỷ USD doanh thu. Tuy nhiên, khi đánh giá sau khi thực hiện việc tăng thuế của Kho bạc Úc năm 2013, thừa nhận trong khi lượng tiêu thụ sản phẩm có nộp thuế sụt giảm do giá tăng thì không có bằng chứng về có bao nhiêu người hút thuốc thực sự bỏ thuốc vĩnh viễn hoặc tạm thời và không có số liệu để xác định liệu số doanh thu ước tính tăng thêm 5 tỷ USD Úc có phải đạt được từ việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá lên 25% hay không. Có thể nói rằng kết luận về việc tăng hay giảm thu ngân sách từ việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt còn là một kết luận phải thận trọng và cần đưa ra các cơ sở tính toán một cách khoa học và thuyết phục các đại biểu Quốc hội hơn nữa.

Thứ hai, liên quan đến mục tiêu chính của việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt là định hướng sản xuất và định hướng tiêu dùng thì hình như lại chưa được đề cập tới trong tờ trình cũng như báo cáo đánh giá tác động của Chính phủ. Chẳng hạn như cần phải đánh giá sau khi chính sách thuế này có hiệu lực thì tỷ lệ người hút sẽ giảm dần xuống là bao nhiêu. Có thể nói việc đánh giá chính xác số người hút thuốc lá trong xã hội là không hề đơn giản, vì vậy tôi cũng rất thông cảm với tờ trình hiện nay là chưa đánh giá được. Nhưng vì chưa đánh giá được nên chúng tôi cũng cảm thấy rất băn khoăn trên những phân tích như sau: Thực tế ta chỉ có thể đánh giá số lượng người sử dụng thuốc lá có nguồn gốc kinh doanh hợp pháp thông qua sản lượng thuốc lá điếu đóng thuế hàng năm. Còn số lượng người sử dụng thuốc lá mà thuốc lá đó được cung cấp trên thị trường không hợp pháp, tức là sử dụng thuốc lá không đóng thuế thông qua các hình thức sử dụng thuốc lá buôn lậu hoặc xách tay v.v... Và việc đo lường mức tiêu thụ thuốc lá bất hợp pháp là một thách thức đối với không phải chỉ riêng Việt Nam ta mà đối với cả các nước trên thế giới. Những ước tính về quy mô thị trường thuốc lá bất hợp pháp ở từng quốc gia hoặc trên toàn cầu phải dựa vào rất nhiều phương pháp tính gián tiếp và có thể thông qua một số thông số như là dữ liệu về bắt hàng lậu của hải quan hoặc khảo sát trực tiếp về người hút thuốc lá hay khảo sát bao gói rỗng, thu thập bao gói rỗng và phân tích số đầu lọc bị vứt bỏ v.v... Vì vậy, tôi đề nghị Ban soạn thảo cần phải bổ sung các tiêu chí đánh giá, đo lường thị trường tiêu thụ bất hợp pháp để đại biểu Quốc hội có thể làm căn cứ để đánh giá mục tiêu, số lượng người hút thuốc lá sẽ giảm nếu thông qua dự án Luật tiêu thụ đặc biệt này và giảm theo đúng như mong muốn của chúng ta.

Ý kiến thứ ba, liên quan tới mối liên hệ giữa buôn lậu và tăng thuế tiêu thụ đặc biệt, có rất nhiều các đại biểu Quốc hội cũng đã nêu vấn đề này trước tôi, tuy nhiên tôi rất băn khoăn hiện nay trang 10 của báo cáo đánh giá tác động có nêu tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá không phải là nguyên nhân làm gia tăng buôn lậu mà nguyên nhân của việc gia tăng buôn lậu là hiệu quả của công tác phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại. Tôi băn khoăn vì đây là Tờ trình của Chính phủ, vì vậy mục tiêu tăng thuế tiêu thụ đặc biệt cần phải giảm người hút xuống và để đảm bảo sức khỏe an toàn cho người sử dụng thì lại nêu việc này là một vấn đề khác và liên quan đến chống buôn lậu. Vì vậy, tôi đề nghị cần phải bổ sung đề xuất về việc bổ sung nguồn lực cho lực lượng chống buôn lậu này, cụ thể như thế nào và phải có đề án phòng, chống buôn lậu khi ta giảm thuế tiêu thụ đặc biệt như các đại biểu trước đã phân tích là sẽ tạo nên một vùng trũng về thuế, bởi vì các nước quanh chúng ta như Trung Quốc, Campuchia hay Lào thì đều có thuế tiêu thụ đặc biệt này thấp hơn. Vì vậy, tôi đề nghị cần phải bổ sung thêm đề án về chống buôn lậu.

Trước khi kết thúc, tôi xin có một trao đổi liên quan tới trò chơi game online. Thực ra mà nói trên thực tế thuế tiêu thụ đặc biệt mang tính chất định hướng tiêu dùng và nếu việc áp thuế tiêu thụ đặc biệt cho trò chơi game online mà có tác dụng giảm thiểu số lượng thanh niên chơi game này, ảnh hưởng tới đạo đức xã hội thì chúng ta sẽ chấp nhận, tuy nhiên các phân tích này cần phải rõ ràng. Còn trên thực tế chúng tôi thấy chưa một nước nào đánh thuế game online này và nếu chúng ta tận dụng kênh game online để truyền bá văn hóa, lối sống và đạo đức của thuần phong, mỹ tục của chúng ta thông qua việc này thì cũng rất phù hợp./.