DetailController

Đoàn đại biểu quốc hội

Bài phát biểu tại hội trường của đại biểu Bạch Thị Hương Thủy

07/11/2016 00:00
Kính thưa Chủ tọa kỳ họp, kính thưa Quốc hội.
Qua nghiên cứu giám sát chuyên đề việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2015 gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Về cơ bản tôi đồng tình với báo cáo đã đánh giá đúng thực trạng những kết quả đạt được, những hạn chế vướng mắc, cũng như việc thực hiện các tiêu chí về xây dựng nông thôn mới trên toàn quốc. Sau đây, tôi xin đề cập các vấn đề về quá trình thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.
Đồng chí Bạch Thị Hương Thủy, phát biểu tại hội trường

       Với mục tiêu xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển công nghiệp, dịch vụ, gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch, xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc dân tộc. Môi trường sinh thái được bảo vệ, an ninh trật tự được giữ vững, đời sống vật chất tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao.

Theo định hướng xã hội chủ nghĩa, như chúng ta đã biết những năm gần đây sự tác động của khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế thế giới, theo đó kinh tế trong nước cũng gặp nhiều khó khăn. Những yếu kém của nền kinh tế được bộc lộ rõ, như lạm phát tăng, kinh tế vĩ mô chưa ổn định, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, việc chăm lo cho an sinh xã hội chưa bảo đảm. Trong hoàn cảnh khó khăn đó, Đảng và nhà nước ta luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với nông nghiệp, nông thôn và nông dân.

Việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2015 đã được triển khai rộng rãi trên toàn quốc và bước đầu đạt được những kết quả nhất định. Hình ảnh nông thôn ngày nay đã được thay đổi khá nhiều như hệ thống giao thông với những con đường bê tông kiên cố, giao liên giữa thôn bản, kết cấu hạ tầng xã hội, mô hình sản xuất tập trung bước đầu được hình thành. Thu nhập của người dân tăng lên, đời sống vật chất cũng như tinh thần được cải thiện và có bước tiến mạnh, nhận thức của người dân đã thay đổi, không trông chờ, ỷ lại vào đầu tư của nhà nước, đã chủ động tham gia tích cực phong trào toàn dân xây dựng nông thôn mới.

Theo số liệu báo cáo đến nay có 2.061 xã đạt tiêu chí nông thôn mới chiếm 23% và có 27 đơn vị cấp huyện được công nhận đạt tiêu chí nông thôn mới. Tỷ lệ hộ nghèo nông thôn đã giảm rõ rệt, từ 17,4% năm 2011 xuống 8,2% năm 2015.

Việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp là nội dung chủ đạo trong việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, tạo ra những bước chuyển mạnh mẽ, nâng cao thu nhập, chuyển dịch cơ cấu lao động nông nghiệp xây dựng nông thôn mới bền vững.

Kính thưa Quốc hội,

Bên cạnh những kết quả nổi bật đạt được chung toàn quốc thì mỗi vùng miền, địa phương có những đặc điểm và đặc thù khác nhau nên quá trình xây dựng nông thôn mới còn gặp nhiều khó khăn, tồn tại, bất cập. Đáng lưu ý là Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới được ban hành từ tháng 04/2009 và quyết định phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới của Chính phủ được ban hành tháng 06/2010 nhưng các văn bản hướng dẫn của bộ, ngành liên quan thực hiện chậm, thiếu đồng bộ. Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới dù đã được sửa đổi, bổ sung nhưng còn nhiều điểm chưa phù hợp với thực tế, điều kiện theo vùng, miền các địa phương dẫn đến hiệu quả thực hiện các mục tiêu phải chịu ảnh hưởng lớn, có sự chênh lệch rõ rệt như số xã tiêu chí nông thôn mới ở Đông Nam Bộ là 46,4%, còn miền núi phía Bắc chỉ đạt 8,2%. Nguồn vốn ngân sách nhà nước cho chương trình nông thôn mới còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu.

Qua báo cáo giám sát cho thấy vẫn xảy ra tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản và có địa phương mất khả năng thanh toán. Đây là một báo động cho thấy sự bất cập, hạn chế và tác động trực tiếp đến việc triển khai Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Những hạn chế, tồn tại đó đều có những nguyên nhân khách quan và chủ quan, thực tế cho thấy thì tình hình biến đổi khí hậu tác động mạnh đến quá trình xây dựng và sản xuất nông nghiệp, kinh tế trong nước gặp nhiều khó khăn đã ảnh hưởng đến việc huy động và bố trí nguồn nhân lực. Các tiêu chí đề ra rất cao so với thực tế của nhiều địa phương đã làm ảnh hưởng đến việc thực hiện Chương trình mục tiêu xây dựng nông thôn mới.

Bên cạnh đó, việc chậm trễ, thiếu đồng bộ trong ban hành chính sách pháp luật, văn bản hướng dẫn cũng ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình triển khai thực hiện. Bộ tiêu chí về nông thôn mới được ban hành là căn cứ để thực hiện đồng bộ trên cả nước, qua thời gian đã bộc lộ rõ rệt về những bất cập tại các địa phương, khó để vận dụng thực hiện ở các khu vực khó khăn. Từ những bất cập nêu trên, tôi xin đề xuất và kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ một số vấn đề như sau:

Một, đề nghị Chính phủ có cơ chế chính sách đặc thù ưu tiên hỗ trợ vốn đầu tư xây dựng hạ tầng, kinh tế - xã hội, phát triển sản xuất cho các địa phương, đặc biệt là khu vực nông thôn, miền núi, hải đảo.

Hai, nghiên cứu xây dựng và điều chỉnh các tiêu chí xây dựng nông thôn mới sao cho phù hợp với vùng, miền, khu vực cũng như phong tục, tập quán của các địa phương.

Ba, đề nghị Chính phủ ban hành quy hoạch vùng sản xuất, quan tâm bố trí cho một số địa phương khó khăn về vốn phát triển sản xuất, xây dựng mô hình kinh tế gắn với chuyển đổi cơ cấu lao động.

Bốn, bổ sung đề án đào tạo và đào tạo lại đội ngũ cán bộ làm nòng cốt cho Chương trình xây dựng nông thôn mới, ưu tiên đào tạo đội ngũ chuyên gia, quản lý tổ chức mô hình sản xuất, kinh doanh cho cán bộ hợp tác xã và đội ngũ cán bộ cơ sở.

Năm, có cơ chế gắn kết chương trình quốc gia xây dựng nông thôn mới với các chương trình mục tiêu khác nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực trong xây dựng phát triển cơ sở hạ tầng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và cơ cấu lại lao động nông thôn. Đề nghị Quốc hội và Chính phủ quan tâm tới những đề xuất, kiến nghị nêu trên. Xin cảm ơn Quốc hội./.