Chúng ta chiến đấu, hy sinh và có lẽ không có dân tộc nào trên thế giới đã buộc phải cầm súng giữ gìn đất nước của mình như dân tộc Việt Nam, chỉ với một mục đích duy nhất, mà hơn 600 năm trước Nguyễn Trãi đã viết: “Xã tắc từ đây vững bền, giang sơn từ đây đổi mới”. Cũng thật lạ, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh từ vùng giải phóng Tân Trào trở về Hà Nội, trong căn gác của nhà yêu nước Trịnh Văn Bô, giữa biết bao công việc bề bộn, trong tay lại không có một tài liệu gì, thế mà Bác của chúng ta lại viết nên Bản Tuyên ngôn Độc lập- áng văn lập quốc vĩ đại, nổi tiếng!
Trong hành trình tìm đường cứu nước, cuối năm 1912 Bác Hồ đã vượt Đại Tây Dương tới Mỹ. Sau này trong một cuộc gặp gỡ với nhà báo Mỹ Davit Dellinger, Bác đã nói: “Khi trở về Mỹ, ông có thể kể rằng tôi đã đi ở cho người ta ở Brooklyn với lương 40 đô la, còn bây giờ làm chủ tịch nước Việt Nam tôi được hưởng 44 đô la. Thời kỳ ở đó tôi làm việc không đến nỗi vất vả lắm. Tôi đã dành một số thời gian để học tập và đi thăm một số khu vực trong thành phố”.
Ở đó ít lâu, Người lại chuyển đến Boston, thủ phủ bang Massachusetts, một thành phố công nghiệp phát triển. Chính ở đây, lần đầu tiên Bác hồ đã đọc bản Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ năm 1776. Năm 1927, khi viết cuốn “Đường Kách mệnh” tài liệu huấn luyện cho những thanh niên Việt Nam yêu nước ở nước ngoài, Bác Hồ cũng đã nhắc đến bản Tuyên ngôn này trong chương trình “Lịch sử cách mệnh Mỹ”. Còn Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của cách mạng Pháp năm 1789 thì khi ở Pháp chắc Bác đã đọc nhiều lần. Trên báo Le Paria số 22 tháng 1 năm 1924 trong bài “Ông Anbel Xaro và Bản tuyên ngôn Nhân quyền” Bác đã nói về bản Tuyên ngôn ấy như sau: “ Người ta sinh ra và mãi mãi tự do và bình đẳng về quyền. Các quyền ấy là: Tự do, tư hữu, an ninh và chống áp bức”. Hay trong bài “Thống chế Liô Tây và bản tuyên ngôn nhân quyền” in trên tập san Inpre ngày 17 tháng 10 năm 1924 ký tên Nguyễn Ái Quốc, Bác cũng nhắc đến Bản Tuyên ngôn nhân quyền và công dân quyền năm 1789 của Pháp.
Nhưng vì sao khi mở đầu bản Tuyên ngôn Độc lập của Việt Nam, Bác Hồ lại trích dẫn hai bản tuyên ngôn ấy của Mỹ và Pháp? Những nhà nghiên cứu cho rằng Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn gắn liền cuộc cách mạng của nhân dân Việt Nam với những cuộc cách mạng tiến bộ trên thế giới và khẳng định rằng Cách mạng Tháng Tám năm 1945 của Việt Nam cũng là một cột mốc cho sự phát triển của lịch sử giải phóng con người. Cũng có thể với tầm nhìn xa và sự nhạy cảm chính trị của mình, Bác Hồ đã nhận thấy những thế lực sẽ đương đầu với nền độc lập của Việt Nam là ai, và Người đã trích dẫn ngay những lý lẽ không thể chối cãi được ấy của chính họ.
Song một điều kỳ diệu mà cách mạng nhiều nước khác không có được là bản Tuyên ngôn Độc lập nổi tiếng ấy của Việt Nam lại được Chủ tịch Hồ Chí Minh viết ở ngay tầng gác của một nhà tư sản giữa thủ đô Hà Nội. Trên thế giới đã có nhiều cuộc cách mạng, như khi quần chúng nhân dân Paris tấn công phá ngục Baxti, nơi tượng trưng cho chế độ chuyên chế, độc tài, đánh dấu sự sụp đổ của chế độ phong kiến Pháp, và vua Louis bị chém đầu, hoặc cái chết thảm khốc của gia tộc Nga hoàng Nicolai đệ nhị ở Nga năm 1917... Song ở ta, vị vua cuối cùng của chế độ phong kiến đã tự nguyện trao ấn kiếm cho Cách mạng, lại còn được mời làm cố vấn cho chính phủ. Nhiều vị thượng thư, khâm sai đại thần, kể cả những người từng tham gia chế độ cũ, vì sự nghiệp chính nghĩa và uy tín của Cụ Hồ cũng đã quy tụ xung quanh Hồ Chủ tịch.
Cách mạng không chỉ thu hút hàng chục triệu nhân dân lao động, mà còn được sự ủng hộ của tất cả các tầng lớp xã hội, tôn giáo... Cách mạng Tháng Tám đúng là ngày hội của quần chúng, và chỉ chưa đầy nửa tháng, chính quyền cả nước đã về tay nhân dân trên một đất nước dài hàng nghìn cây số. Song kỳ diệu hơn nữa là những thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh căn cứ vào tình hình thế giới và trong nước tiên đoán ngay từ cuối năm 1941. Về sự kiện này, trong cuốn “Những năm tháng không thể nào quên” đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết: “... Mùa hè 1941, phát xít Đức bất thần tiến đánh Liên Xô, sức mạnh của chúng như vũ bão, chỉ vài tuần chúng đã tiến sâu vào đất liền hàng trăm cây số. Sang mùa đông phát xít Nhật tung quân ào ạt đánh ra vùng Thái Bình Dương. Chúng đánh vào Trung Quốc, Triều Tiên và cờ mặt trời mọc đã cắm trên Đông Dương thuộc Pháp, Hương Cảng, Miến Điện, Mã Lai, Phi Luật Tân..
Giữa lúc đó trong đêm đông lạnh, tránh bọn lính đi lùng càn tại vùng Pác Pó, Bác Hồ đã tiên đoán ngày Cách mạngViệt Nam thành công; “45- sự nghiệp hoàn thành”. Đó là câu kết thúc tập “Việt Nam lịch sử diễn ca” Bác đã viết và được đưa in đá từ hồi đó. Gần đây, các đồng chí sưu tầm của Viện Bảo tàng Cách mạng đã tìm thấy tài liệu ấy, trong ống bương của một ngôi nhà sàn ở vùng Pác Pó, chủ nhà vốn là một hội viên cứu quốc.
"Bác không bao giờ nhắc lại câu thơ này. Từ đó đến nay bị lôi cuốn vì công việc anh em chúng tôi không ai có dịp hỏi lại Bác vì sao Bác lại có một sự tiên đoán như vậy. Điều đó đã trở thành một trong những điều ta chưa hiểu hết được về con người và cuộc đời hoạt động cách mạng vĩ đại gần 60 năm của Bác”.
Nhưng trước đó nữa, năm 1924, trong “Báo cáo về Bắc kỳ, Trung kỳ và Nam kỳ” nguyên văn bằng tiếng Pháp lưu tại Viện Mác Lênin tại Maxcơva, Bác Hồ đã kết luận: “Để có cơ thắng lợi, một cuộc khời nghĩa vũ trang ở Đông Dương phải có tính chất một cuộc khởi nghĩa quần chúng. Cuộc khởi nghĩa phải được chuẩn bị trong quần chúng, nổ ra trong thành phố... chứ không phải nổ ra đột ngột ở biên giới Trung Quốc theo phương pháp của những nhà cách mạng trước đó”. (1) Những lời tiên đoán đó của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thành sự thật!
Ngày 2 tháng 9 năm 1946, khi đó Bác đang ở thăm Pháp. Trong một cuộc họp mặt của Việt kiều tại Paris, kỷ niệm một năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, bác đã phát biểu:
“Chính sự đoàn kết, đoàn kết hoàn toàn và không gì phá vỡ nỗi của toàn thể nhân dân chúng ta, đã khai sinh ra nước cộng hòa của mình... Một dân tộc đã có một nền văn hóa lâu đời, nhưng lại có đủ khả năng để trẻ lại...”
Kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, chúng ta càng tự hào về Đảng Cộng sản Việt Nam, tự hào về dân tộc ta, chúng ta càng nhớ về công ơn trời biển của Bác Hồ kính yêu.
Nơi Người đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, nay là nơi nhân loại đến chào Người!
Một nhà văn lớn đã nói: “Lịch sử không đơn thuần là chiếc cầu thang thuận tiện thẳng tới tương lai. Và con đường của nhân loại ít khi chạy trên con đường bằng, mà thường là vắt qua những núi non hiểm trở”.
Trải qua 30 năm đánh giặc giữ nước, và ngày nay trên con đường đổi mới, chấn hưng đất nước, nhân dân ta đang đoàn kết, kiên định tiến lên những đỉnh cao mới. Độc lập- Tự do, và bây giờ là hạnh phúc! Đó là mục tiêu của chúng ta!
(1)Hồ Chí Minh toàn tập, tập 1 trang 468 Nhà Xuất bản CTQG hà Nội 2002
